Contact Us

 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો || વિજ્ઞાન ધોરણ – 6

Image
  પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો વિજ્ઞાન ધોરણ – 6 પરિચય પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો (Components of Food) આ અભ્યાસ સામગ્રી પાઠ્યપુસ્તક આધારિત છે અને વિષયવસ્તુને સરળ, સ્પષ્ટ અને મુદ્દાસર રીતે સમજાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. 1. પ્રસ્તાવના (Introduction) આપણે દરરોજ જુદા જુદા પ્રકારનો ખોરાક ખાઈએ છીએ. ભારતના વિવિધ પ્રદેશોમાં ખોરાકમાં વિવિધતા જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, પંજાબમાં મકાઈનો રોટલો અને સરસવનું શાક ખવાય છે, જ્યારે દક્ષિણ ભારતમાં ભાત અને ઈડલી-સંભાર મુખ્ય છે. દરેક વાનગી એક અથવા વધારે પ્રકારના ઘટકોથી બનેલી હોય છે. આ ઘટકો આપણને વનસ્પતિ અથવા પ્રાણીઓમાંથી મળે છે. 2. પોષક દ્રવ્યો (Nutrients) ખોરાકના ઘટકોમાં આપણા શરીર માટે જરૂરી કેટલાક આવશ્યક દ્રવ્યો હોય છે, જેને પોષક દ્રવ્યો કહે છે. આહારના મુખ્ય પોષક દ્રવ્યો: કાર્બોદિત (Carbohydrates) પ્રોટીન (Proteins) ચરબી (Fats) વિટામિન (Vitamins) ખનીજક્ષારો (Minerals) આ ઉપરાંત, આહારમાં પાચક રેસાઓ (Dietary fibres) અને પાણી પણ સામેલ હોય છે, જે શરીર માટે જરૂરી છે. 3. પોષક દ્રવ્યોનું પરીક્ષણ (Tests for Nutrients) આપણે સરળ પરીક્ષણો દ્વારા જાણી શકીએ છીએ કે ખોરાક...
Read more

પ્રકરણ 13: દૂષિત પાણીની વાર્તા || વિજ્ઞાન ધોરણ 7

Image
  પ્રકરણ 13: દૂષિત પાણીની વાર્તા પરિચય દૂષિત પાણી (wastewater) એ આપણા રોજિંદા જીવનનો અભિન્ન ભાગ છે, જે ઘરો, ઉદ્યોગો, હોસ્પિટલો વગેરેમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે. આ પ્રકરણમાં દૂષિત પાણીનું શુદ્ધીકરણ, તેનું મહત્વ, અને સ્વચ્છતા જાળવવાની જરૂરિયાતની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓએ દૂષિત પાણીની રચના, ટ્રીટમેન્ટ પ્રક્રિયા, અને તેનાથી થતા રોગો વિશે સમજવું જોઈએ. 13.1 પાણી આપણી જીવાદોરી મહત્વ : સ્વચ્છ પાણી મનુષ્યની પાયાની જરૂરિયાત છે, જે પીવા, રસોઈ, સ્નાન, ધોવા, અને અન્ય ઘણી પ્રવૃત્તિઓ માટે જરૂરી છે. આશરે 1 અબજ લોકોને સ્વચ્છ પાણીની સુવિધા નથી, જેના કારણે પાણીથી ફેલાતા રોગો અને મોત થાય છે. વસતીવધારો, પ્રદૂષણ, ઔદ્યોગિક વિકાસ, અને ગેરવ્યવસ્થા પાણીની અછતના મુખ્ય કારણો છે. વિશ્વ જળ દિવસ : 22 માર્ચ, 2005ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રે 2005-2015ને “જીવન માટે પાણી” (Water for Life) દસકા તરીકે જાહેર કરી. ઉદ્દેશ: સ્વચ્છ પાણીથી વંચિત લોકોની સંખ્યા અડધી કરવી. પ્રગતિ થઈ, પરંતુ હજુ ઘણું કરવાનું બાકી છે. પાણીનું શુદ્ધીકરણ : પાણીમાંથી પ્રદૂષકો દૂર કરી, તેને ઉપયોગ માટે યોગ્ય બનાવવું. આ પ્રક્રિયાને “સ...
Read more

પ્રકરણ 13: પ્રકાશ || વિજ્ઞાન ધોરણ 8

Image
  પ્રકરણ 13: પ્રકાશ  વિજ્ઞાન ધોરણ 8 પરિચય આ પ્રકરણમાં પ્રકાશની મૂળભૂત સમજ, પરાવર્તનના નિયમો, પ્રતિબિંબના ગુણધર્મો, અને આંખની રચના તેમજ તેની સંભાળ વિશે ચર્ચા કરવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થીઓ આ પ્રકરણ દ્વારા પ્રકાશની વૈજ્ઞાનિક સમજ અને તેના રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગો શીખશે, જેમ કે અરીસાઓ, પેરિસ્કોપ, અને મેઘધનુષ્ય જેવી ઘટનાઓ. નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ પ્રકાશની ઘટનાઓને રોજિંદા જીવનના ઉદાહરણો (જેમ કે અરીસામાં પ્રતિબિંબ, મેઘધનુષ્ય) સાથે જોડવું જોઈએ. આ પ્રકરણ ભૌતિકશાસ્ત્રના ઓપ્ટિક્સ (પ્રકાશશાસ્ત્ર) નો પાયો બનાવે છે, જે ઉચ્ચ ધોરણોમાં વધુ ઊંડાણથી શીખવામાં આવે છે. 13.1 વસ્તુઓ શેના લીધે દ્રશ્યમાન થાય છે? વર્ણન : આપણે વસ્તુઓને જોઈ શકીએ છીએ કારણ કે વસ્તુમાંથી આવતો પ્રકાશ આપણી આંખમાં પ્રવેશે છે. આ પ્રકાશ કાં તો વસ્તુ દ્વારા પરાવર્તિત થાય છે અથવા તેમાંથી ઉત્સર્જિત થાય છે. માનવ આંખ આપણી સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઇન્દ્રિયોમાંની એક છે. એક ચળકતી સપાટી (જેમ કે અરીસો) પ્રકાશની દિશા બદલી નાખે છે, જેને પરાવર્તન કહેવાય છે. નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ રોજિંદા જીવનના ઉદાહરણો (જેમ કે સૂર્યપ્રકાશમાં વસ્તુઓ દેખાવ...
Read more