Contact Us

 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો || વિજ્ઞાન ધોરણ – 6

Image
  પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો વિજ્ઞાન ધોરણ – 6 પરિચય પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો (Components of Food) આ અભ્યાસ સામગ્રી પાઠ્યપુસ્તક આધારિત છે અને વિષયવસ્તુને સરળ, સ્પષ્ટ અને મુદ્દાસર રીતે સમજાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. 1. પ્રસ્તાવના (Introduction) આપણે દરરોજ જુદા જુદા પ્રકારનો ખોરાક ખાઈએ છીએ. ભારતના વિવિધ પ્રદેશોમાં ખોરાકમાં વિવિધતા જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, પંજાબમાં મકાઈનો રોટલો અને સરસવનું શાક ખવાય છે, જ્યારે દક્ષિણ ભારતમાં ભાત અને ઈડલી-સંભાર મુખ્ય છે. દરેક વાનગી એક અથવા વધારે પ્રકારના ઘટકોથી બનેલી હોય છે. આ ઘટકો આપણને વનસ્પતિ અથવા પ્રાણીઓમાંથી મળે છે. 2. પોષક દ્રવ્યો (Nutrients) ખોરાકના ઘટકોમાં આપણા શરીર માટે જરૂરી કેટલાક આવશ્યક દ્રવ્યો હોય છે, જેને પોષક દ્રવ્યો કહે છે. આહારના મુખ્ય પોષક દ્રવ્યો: કાર્બોદિત (Carbohydrates) પ્રોટીન (Proteins) ચરબી (Fats) વિટામિન (Vitamins) ખનીજક્ષારો (Minerals) આ ઉપરાંત, આહારમાં પાચક રેસાઓ (Dietary fibres) અને પાણી પણ સામેલ હોય છે, જે શરીર માટે જરૂરી છે. 3. પોષક દ્રવ્યોનું પરીક્ષણ (Tests for Nutrients) આપણે સરળ પરીક્ષણો દ્વારા જાણી શકીએ છીએ કે ખોરાક...
Read more

પ્રકરણ 2: પ્રાણીઓમાં પોષણ || વિજ્ઞાન ધોરણ 7

Image
  પ્રકરણ 2: પ્રાણીઓમાં પોષણ વિજ્ઞાન ધોરણ 7 પરિચય પૃષ્ઠભૂમિ : પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા વનસ્પતિઓ પોતાનો ખોરાક બનાવે છે, પરંતુ પ્રાણીઓ ખોરાક બનાવી શકતા નથી. પ્રાણીઓ ખોરાક: પ્રત્યક્ષ રીતે : વનસ્પતિઓમાંથી. પરોક્ષ રીતે : વનસ્પતિ ખાનાર પ્રાણીઓને ખાઈને. સર્વભક્ષી પ્રાણીઓ : કેટલાક પ્રાણીઓ વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓ બંને ખાય છે. ખોરાકની જરૂરિયાત : વૃદ્ધિ, સમારકામ અને શરીરના કાર્યો માટે. નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ યાદ રાખવું કે ખોરાક એ પ્રાણીઓની ઊર્જા અને વિકાસનો આધાર છે. પ્રકાશસંશ્લેષણની સમજણ પ્રકરણ 1માંથી લીધેલી હોવી જોઈએ. ખોરાકના ઘટકો : ખોરાકમાં વિવિધ ઘટકો હોય છે, જે ધોરણ 6માં અભ્યાસાયેલ છે. યાદી : કાર્બોદિત (Carbohydrates) પ્રોટીન (Proteins) ચરબી (Fats) વિટામિન્સ (Vitamins) ખનીજો (Minerals) પાણી (Water) નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ આ ઘટકોના કાર્યો યાદ રાખવા જોઈએ, જેમ કે કાર્બોદિત ઊર્જા આપે છે, પ્રોટીન વૃદ્ધિ અને સમારકામ માટે, ચરબી ઊર્જા સંગ્રહ કરે છે. જટિલ ઘટકો અને પાચન : કાર્બોદિત જેવા ઘટકો જટિલ હોય છે, જે શરીરમાં સીધા ઉપયોગમાં લઈ શકાતા નથી. પાચન (Digestion) : જટિલ ઘટકોનું સ...
Read more

પ્રકરણ 3: ઉષ્મા || વિજ્ઞાન ધોરણ 7

Image
  પ્રકરણ 3: ઉષ્મા વિજ્ઞાન ધોરણ 7 પરિચય ઉષ્મા અને વસ્ત્રો : ઊનનાં કપડાં પ્રાણીજ રેસા (animal fibres)માંથી બને છે, જ્યારે સુતરાઉ કપડાં વનસ્પતિના રેસા (plant fibres)માંથી બને છે. શિયાળો : શિયાળામાં ઠંડી હોવાથી ઊનનાં કપડાં પહેરાય છે, જે હૂંફાળા રાખે છે. ઉનાળો : ઉનાળામાં હળવા રંગના સુતરાઉ કપડાં પહેરાય છે, જે ઠંડક આપે છે. પ્રશ્ન : ચોક્કસ ઋતુમાં ખાસ પ્રકારનાં વસ્ત્રો શા માટે અનુકૂળ હોય છે? નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ ઋતુઓ અને વસ્ત્રોના પ્રકારો વચ્ચેનો સંબંધ સમજવો જોઈએ. ઊન ઉષ્માને રોકે છે, જ્યારે સુતરાઉ કપડાં ઉષ્માને શોષવામાં ઓછું અને હવાનું પરિભ્રમણ કરવામાં મદદ કરે છે. ઉષ્માનો અનુભવ : શિયાળો : ઘરની અંદર ઠંડી, બહાર સૂર્યના તડકામાં ગરમી. ઉનાળો : ઘરની અંદર અને બહાર ગરમી. પ્રશ્ન : કોઈ પદાર્થ ઠંડો છે કે ગરમ તે કેવી રીતે જાણી શકાય? પદાર્થ કેટલો ઠંડો કે ગરમ છે તેનું માપન કેવી રીતે થાય? નોંધ : વિદ્યાર્થીઓએ ઉષ્મા અને તેના અનુભવની મૂળભૂત સમજણ વિકસાવવી જોઈએ. આ પ્રકરણ ઉષ્માના માપન અને વહનની પ્રક્રિયાઓ શીખવે છે. 3.1 ઠંડા અને ગરમ પદાર્થો (Hot and Cold) ર...
Read more