Contact Us

 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

આપણી આસપાસમાં દ્રવ્ય || Std 9 Chapter 1

પ્રકરણ 1 આપણી આસપાસમાં દ્રવ્ય (Matter In Our Surroundings) આપણી આસપાસ (ચોપાસ) નજર કરીએ, તો જુદાં-જુદાં આકાર, કદ અને રચનાઓ ધરાવતી વિવિધ વસ્તુઓ જોઈ શકાય છે. બ્રહ્માંડ (universe)ની દરેક વસ્તુ જે સામગ્રીમાંથી બનેલી છે, તેને વૈજ્ઞાનિકોએ 'દ્રવ્ય' (matter) નામ આપેલું છે. આપણે શ્વાસ લઈએ છીએ તે હવા, આપણે ખાઈ છીએ તે ખોરાક, પથ્થરો, વાદળો, તારાઓ, છોડવાઓ તેમજ પ્રાણીઓ, એટલું જ નહિ પરંતુ પાણીનું એક નાનું ટીપું અથવા રેતીનો એક કણ, આ દરેક વસ્તુ દ્રવ્ય છે. આપણે આસપાસનું અવલોકન કરીએ તો આપણને જોવા મળે છે કે ઉપર દર્શાવેલી તમામ વસ્તુઓ જગ્યા રોકે છે અને દળ ધરાવે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો તે દરેક વસ્તુ દળ* તેમજ કદ** ધરાવે છે. પ્રાચીન કાળથી મનુષ્ય પોતાની આસપાસ (ચોપાસ)ની વસ્તુઓને સમજવાનો પ્રયત્ન કરતો આવ્યો છે. ભારતના પ્રાચીન તત્ત્વોજ્ઞાનીઓએ પદાર્થને પાંચ મૂળભૂત તત્ત્વોમાં વર્ગીકૃત કરેલ છે. જેને પંચતત્ત્વ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા. આ પંચતત્ત્વ - હવા, પૃથ્વી, અગ્નિ, આકાશ અને પાણી છે. તેઓના મત મુજબ દરેક સજીવ કે નિર્જીવ વસ્તુ આ પાંચ મૂળભૂત તત્ત્વોની બનેલી છે. તે સમય...
Read more

પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો || વિજ્ઞાન ધોરણ – 6

Image
  પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો વિજ્ઞાન ધોરણ – 6 પરિચય પ્રકરણ 1: આહારના ઘટકો (Components of Food) આ અભ્યાસ સામગ્રી પાઠ્યપુસ્તક આધારિત છે અને વિષયવસ્તુને સરળ, સ્પષ્ટ અને મુદ્દાસર રીતે સમજાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. 1. પ્રસ્તાવના (Introduction) આપણે દરરોજ જુદા જુદા પ્રકારનો ખોરાક ખાઈએ છીએ. ભારતના વિવિધ પ્રદેશોમાં ખોરાકમાં વિવિધતા જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, પંજાબમાં મકાઈનો રોટલો અને સરસવનું શાક ખવાય છે, જ્યારે દક્ષિણ ભારતમાં ભાત અને ઈડલી-સંભાર મુખ્ય છે. દરેક વાનગી એક અથવા વધારે પ્રકારના ઘટકોથી બનેલી હોય છે. આ ઘટકો આપણને વનસ્પતિ અથવા પ્રાણીઓમાંથી મળે છે. 2. પોષક દ્રવ્યો (Nutrients) ખોરાકના ઘટકોમાં આપણા શરીર માટે જરૂરી કેટલાક આવશ્યક દ્રવ્યો હોય છે, જેને પોષક દ્રવ્યો કહે છે. આહારના મુખ્ય પોષક દ્રવ્યો: કાર્બોદિત (Carbohydrates) પ્રોટીન (Proteins) ચરબી (Fats) વિટામિન (Vitamins) ખનીજક્ષારો (Minerals) આ ઉપરાંત, આહારમાં પાચક રેસાઓ (Dietary fibres) અને પાણી પણ સામેલ હોય છે, જે શરીર માટે જરૂરી છે. 3. પોષક દ્રવ્યોનું પરીક્ષણ (Tests for Nutrients) આપણે સરળ પરીક્ષણો દ્વારા જાણી શકીએ છીએ કે ખોરાક...
Read more

પ્રકરણ 13: દૂષિત પાણીની વાર્તા || વિજ્ઞાન ધોરણ 7

Image
  પ્રકરણ 13: દૂષિત પાણીની વાર્તા પરિચય દૂષિત પાણી (wastewater) એ આપણા રોજિંદા જીવનનો અભિન્ન ભાગ છે, જે ઘરો, ઉદ્યોગો, હોસ્પિટલો વગેરેમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે. આ પ્રકરણમાં દૂષિત પાણીનું શુદ્ધીકરણ, તેનું મહત્વ, અને સ્વચ્છતા જાળવવાની જરૂરિયાતની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓએ દૂષિત પાણીની રચના, ટ્રીટમેન્ટ પ્રક્રિયા, અને તેનાથી થતા રોગો વિશે સમજવું જોઈએ. 13.1 પાણી આપણી જીવાદોરી મહત્વ : સ્વચ્છ પાણી મનુષ્યની પાયાની જરૂરિયાત છે, જે પીવા, રસોઈ, સ્નાન, ધોવા, અને અન્ય ઘણી પ્રવૃત્તિઓ માટે જરૂરી છે. આશરે 1 અબજ લોકોને સ્વચ્છ પાણીની સુવિધા નથી, જેના કારણે પાણીથી ફેલાતા રોગો અને મોત થાય છે. વસતીવધારો, પ્રદૂષણ, ઔદ્યોગિક વિકાસ, અને ગેરવ્યવસ્થા પાણીની અછતના મુખ્ય કારણો છે. વિશ્વ જળ દિવસ : 22 માર્ચ, 2005ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રે 2005-2015ને “જીવન માટે પાણી” (Water for Life) દસકા તરીકે જાહેર કરી. ઉદ્દેશ: સ્વચ્છ પાણીથી વંચિત લોકોની સંખ્યા અડધી કરવી. પ્રગતિ થઈ, પરંતુ હજુ ઘણું કરવાનું બાકી છે. પાણીનું શુદ્ધીકરણ : પાણીમાંથી પ્રદૂષકો દૂર કરી, તેને ઉપયોગ માટે યોગ્ય બનાવવું. આ પ્રક્રિયાને “સ...
Read more